Papierproductie

 

Productie
Bij de productie van pulp en papier verbruiken fabrieken enorme hoeveelheden water, chemicaliën en energie en verdwijnt er de nodige troep in de lucht het water en het land. Met name de vervuiling van water in de omgeving van fabrieken is legendarisch. Onder druk van politiek en publiek en naar aanleiding van het inzicht dat besparingen ook een gunstige invloed op de financiële kant van de zaak hebben, hebben papierfabrieken een enorme inspanning geleverd om deze situatie te verbeteren. Er zijn fabrieken waar het water dat de fabriek uitgaat schoner is dat het water dat er in kwam (en letterlijk drinkbaar is).

Op zoek naar een verantwoorde papiersoort kunt u letten op de zorg voor het milieu van een fabriek, de methodes om te bleken en natuurlijk de herkomst en samenstelling van de vezels (zie daarvoor de tekst over grondstoffen)

De zorg voor het milieu
De beste manier om te beoordelen of een fabriek milieubewust werkt is controleren of men een MilieuManagementSysteem (MMS) hanteert. De meeste fabrieken zijn heel uitgesproken over hun ambities en verwoorden die in een MMS, dat dan een raamwerk verschaft om het beleid naar actie te vertalen. Een internationaal erkende standaard voor zo’n MMS is ISO14001.
Minder bekend nog is EMAS (Eco-Management and Audit Scheme). EMAS  is gebaseerd op een Europese verordeningen en is een onafhankelijke toetsing van het milieuverslag met daarin de milieuprestaties van de organisatie. Het doel van de EMAS-verordening is organisaties niet alleen te stimuleren een milieubeheerssysteem in te voeren, maar ook hun milieuprestaties continu te meten en te verbeteren. Daarmee gaat EMAS verder dan ISO14001

Bleken van papier
Bij het bleken worden gekleurde bestanddelen in de pulp zo volledig mogelijk afgebroken. Bleken op zich is niet alleen nodig om de optische kwaliteiten van papier en karton te verbeteren, het bleekproces van cellulose is ook noodzakelijk voor:

  • het verwijderen van micro-organismen
  • de versteviging van de grondstof en de verhoging van de elasticiteit, waardoor papier en karton geschikt worden voor de verwerking op snellopende persen en afwerkingsmachines en de duurzaamheid van de eindproducten toeneemt
  • het reduceren van de kans op vergeling
  • het verhogen van het absorptievermogen
  • de beperking van de kans op aantasting en vervorming van eindproducten door vocht
  • de verbetering van de bedrukbaarheid.

Vroeger gebruikte men bij voorkeur chloor om te bleken maar, zoals waarschijnlijk bekend, in combinatie met hout levert dat emissie van een brede variëteit aan toxische stoffen op waaronder dioxine (een zeer giftige stof die gelinkt wordt aan geboorteafwijkingen en kankers bij mensen endieren). Tegenwoordig wordt papier milieuvriendelijker gebleekt en gebruikt men vaak zuurstof, ozon en waterstofperoxide. Ook chloorhydroxide wordt gebruikt, een chemische verbinding met een chloorcomponent die geen giftige verbindingen in het milieu aangaat.

ECF/TCF
De gebruikte bleektechniek wordt aangeduid met de letters ECF en  TCF. ECF (Elemental Chlorine Free) wil zeggen dat er geen chloor maar chloorhydroxide is gebruikt in het proces, TCF (Totally Chlorine Free) is echt chloorvrij, in dit proces wordt ook geen chloorhydroxide gebruikt. Onderzoeken hebben overigens aangetoond dat de milieubelasting van beide methoden ongeveer gelijk is.

Ten slotte, op het punt bleken is er zeer veel verbeterd, maar er zijn nog altijd verbeteringen te maken. De nieuwste ontwikkeling wordt aangegeven met de letters TEF, waarbij men een gesloten systeem probeert te realiseren met hergebruik van residuen.