Materialen en hulpmiddelen

 

Bij de beoordeling van grafische producten wordt vaak vergeten dat die niet alleen uit de in het eindproduct zichtbare materialen bestaan (papier, inkt, lijm, laminaat e.d.). In het proces zijn nog allerlei andere middelen en materialen nodig, met name van chemische oorsprong…

Bij gebruik van vochtwater en reinigingsmiddelen komen dampen van koolwaterstoffen vrij op de werkplek en in het milieu: zogenaamde “Vluchtige Organische Stoffen” (VOS). Vervangen en/of reduceren van het verbruik van VOS, zorgt ervoor dat deze middelen minder schade aan milieu en gezondheid aanrichten. VOS vindt je in de drukkerij vooral terug in de vorm van isopropylalcohol en in reinigingsmiddelen.

Isopropylalcohol (IPA)
De offset-druktechniek is gebaseerd op het water-versus-olie principe: water en olie (inkt) stoten elkaar af. Op de delen van de drukplaat waar geen inkt mag komen, wordt vochtwater aangebracht. Het vochtwater bevat Isopropylalcohol (IPA). Met IPA, een vluchtige organische stof, kan snel de inkt-water-balans gevonden worden en is de pers sneller op kleur. De insteltijden zijn korter en de papier- en inktverliezen zijn beperkt. Ook is het met IPA veel makkelijker om tijdens de productie een constante kwaliteit te leveren; de inkt-water-balans stelt zich makkelijker in bij veranderingen in perssnelheid en temperatuurfluctuaties van de pers en de inkt. De kwaliteit van het drukresultaat is beter.

Maar elk voordeel heeft een nadeel; het in de drukkerij gebruikte IPA verdampt zo goed als volledig en dit is zowel voor het milieu als voor de gezondheid van drukkers slecht nieuws. Om deze reden werken veel drukkers momenteel aan een reductie van IPA en een klein groepje pioniers is zo ver dat men IPA-vrij werkt. Een reductie van het IPA-verbruik levert overigens een economisch voordeel op voor de drukker: er hoeft immers minder of geen IPA ingekocht te worden. Het elders besproken waterloze offset is een vorm van IPA-vrij drukwerk.

Reinigingsmiddelen
De offsetdrukpers wordt in principe dagelijks gereinigd. Hierbij worden onder andere de rubberdoeken en het inktwerk schoongemaakt. De gebruikte reinigingsmiddelen kunnen in het grondwater terecht komen en zijn in meer of mindere mate vluchtig. Deze vluchtige reinigingsmiddelen dragen bij aan VOS emissie. Hoe lager de vluchtigheid van de gebruikte reinigingsmiddelen, hoe lager de emissie naar het milieu en hoe beter de arbeidsomstandigheden. En hoewel ze (nog) niet populair zijn, zijn er niet-vluchtige, biologische afbreekbare reinigingsmiddelen, zogenaamde Vegetable Cleaning Agents. VCA’s zijn gebaseerd op hernieuwbare plantaardige grondstoffen.