Duurzaam boek

 

Duurzaam boek, een uniek én verantwoord onderzoek in Nederland
Geïnitieerd door het Informatiecentrum Papier en Karton is het project “Duurzaam boek” gestart, het eerste wetenschappelijk verantwoorde onderzoek naar de milieu-impact van boeken in Nederland. Duurzaamuitgeven.nl verzorgt voor dit proces de inhoudelijke en praktische begeleiding.

Het initiatief maakt deel uit van het grotere project “Energietransitie Papierketen” dat door proces- en productverbeteringen, recyclage van reststromen en optimalisering van de logistiek 50% minder energiegebruik in 2020 wil bereiken.Duurzaam boek brengt de hele productieketen (papierfabrieken en –handel, grafische productie, uitgevers, ontwerpers, distributie en recyclage) bijeen*). Inspiratie, bewustwording, transparantie, samenwerking en verduurzaming staan centraal in dit op de keten gerichte initiatief. De resultaten worden na afloop aan de uitgeverijbranche en andere belanghebbenden gerapporteerd. Op ons blog (categorie “DuurzaamBoek”) houden we op deze website de voortgang bij.

Het project valt uiteen in twee hoofdfases, namelijk onderzoek en realisatie.

Onderzoek
Voor het onderzoek (dat een ontwerpinvalshoek heeft, zie verderop) verrichten deskundigen van het Kenniscentrum Papier en Karton een nulmeting van de milieubelasting (door m.n. grondstoffen en energie) van vier modelboeken. Tegelijk is er literatuuronderzoek naar een aantal andere relevante kwesties waaronder recyclage, de milieu-impact van digitaal lezen en alternatieve productsoorten (denk bijv. aan dwarsliggers) en materialen. Van de resultaten van deze onderzoeken wordt een rapportage én een richtlijn voor de realisatie van duurzame boeken opgesteld.

Realisatie
Met de resultaten en adviezen van het onderzoek gaan de uitgevers en hun ketenpartners aan de slag. De uitgevers kiezen vier (nieuwe) titels die volgens de opgestelde richtlijnen geproduceerd worden. De doelstelling is te komen tot een efficiënter en transparanter productieproces waarin door ketenpartners gezamenlijk bewuste duurzame keuzes worden gemaakt. Tijdens de realisatiefase worden zij en andere betrokkenen (grafische producenten, ontwerpers en opmakers) bijgestaan door een tweetal deskundigen (waaronder ondergetekende). Het gewenste resultaat: vier duurzamere boeken waarbij de bereikte mate van verduurzaming na de productie wordt gemeten.

Naast duurzamere boeken zal “Duurzaam boek” een checklist voor de duurzame realisatie van boekproducten opleveren. Daarin worden tevens vergelijkingen gemaakt met alternatieve verdienmodellen en boekvormen (zoals Printing on Demand-uitgaven, Dwarsligger en digitale boeken). De checklist is bestemd voor uitgevers en andere betrokkenen zoals ontwerpers en producenten. Alle resultaten, aanbevelingen en de checklist worden samen met de boeken komend najaar op verschillende gelegenheden (o.a. op de Buchmesse) gepresenteerd.

Planning van het project
Op dit moment is de onderzoeksfase van “Duurzaam boek” in volle gang, in april start de realisatiefase en in het najaar van 2012 zullen de vier duurzame boeken gereed zijn. De duurzame boeken en de eindrapportage worden onder meer op de Frankfurter Buchmesse aan de wereld gepresenteerd. Tijdens het project wordt informatie over het project en de voortgang gepubliceerd op de websites van het Informatiecentrum Papier en Karton en van Duurzaam uitgeven.

*) De volgende bedrijven / personen zijn betrokken bij het project:

  • wpg-uitgevers – Karen Ekker, Geert Gortzak en Elik Lettinga
  • uitgeverij Wereldbibliotheek – Koen van Gulik
  • uitgeverij Verloren – Thys Verloren
  • Informatiecentrum Papier en Karton – Erik Timmermans
  • Kenniscentrum Papier en Karton – Tom de Haan, Arie Hooijmeier en Karlijn Kuijpers
  • Koninklijke VNP – Marc Reijnders
  • Antalis Papier – Gert Rieder
  • Drukkerij Wilco – William Schuring
  • Koninklijke Wöhrmann – Jan Boers
  • Centraal Boekhuis – Matthijs Suidman, Claudia Leenen
  • Dutch Crossing – Jeroen van der Veur (projectadviseur)
  • duurzaamuitgeven.nl – Pieter Kers (advies en projectmanagement)